657 Sayılı Kanun'dan İtfaiye Mülakatında Hangi Maddeler Çıkar?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, itfaiye eri sözlü sınavının 25 puanlık konularından biridir. Bu yazıda sınavda en sık sorulan maddeleri altı başlıkta topladık: temel kavramlar (Md. 3, 4, 48), memurun ödev ve sorumlulukları (Md. 6, 7, 8, 11, 12, 13, 15), yasaklar (Md. 26-31), aday memurluk (Md. 54-55), çalışma süresi ve izinler (Md. 99, 102, 104) ve disiplin (Md. 125, 127, 129, 133, 135). Her madde için kısa ve net açıklamalar, itfaiyecilikle bağlantılar, örnek cevaplar, akılda kalıcı ezber kodları ve iki haftalık bir çalışma planı sunuyoruz.

657 Sayılı Kanun'dan İtfaiye Mülakatında Hangi Maddeler Çıkar?

İtfaiye eri sözlü sınavının dört konusundan biri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'dur ve tek başına 25 puan değerindedir.

Bu kanun, itfaiye adaylarının en çok çekindiği konulardan biridir. Bunun nedeni basit: 657 sayılı Kanun 240'ı aşkın maddeden oluşan, dili ağır ve teknik bir metindir. Adaylar nereden başlayacaklarını bilemez, ilk sayfalarda kaybolur ve çoğu zaman yarıda bırakır.

İyi haber şu: Sözlü sınavda bu kanunun tamamı değil, belirli maddeleri tekrar tekrar sorulur. Bu maddeler de genellikle bir memurun günlük çalışma hayatını doğrudan ilgilendiren konulardır: ödevler, yasaklar, izinler ve disiplin.

Bu yazıda itfaiye sözlü sınavında en sık karşılaşılan 657 sayılı Kanun maddelerini, her biri için kısa ve net cevaplarla, altı başlık altında topladık. Akılda kalıcı ezber kodlarını ve iki haftalık bir çalışma planını da paylaşıyoruz.

Sözlü sınavın diğer konuları için İtfaiye Eri Alımında Sözlü Sınav ve İtfaiye Mülakatında Anayasa Çalışma Rehberi yazılarımıza göz atabilirsiniz.

⚖️ Not: Bu yazı sınav hazırlığı amacıyla genel bilgi sunar. 657 sayılı Kanun'un güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.

Neden 657 Sayılı Kanun?

İtfaiye eri, bir belediye memurudur. Yani göreve başladığınız andan itibaren haklarınız, ödevleriniz, izinleriniz ve disiplin süreçleriniz bu kanuna göre belirlenir.

Komisyon bu yüzden 657 sayılı Kanun'u sorarken aslında şunu ölçer: "Bu aday, memur olmanın ne demek olduğunu biliyor mu?"

Bölüm 1: Temel Kavramlar
Madde 3: Temel İlkeler

657 sayılı Kanun'un üç temel ilkesi vardır:

Sınıflandırma: Devlet kamu hizmetlerini, görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmak
Kariyer: Memurlara, girdikleri sınıf içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlamak
Liyakat: Devlet kamu hizmeti personel sisteminin kurulmasında, yönetiminde ve geliştirilmesinde liyakati esas tutmak, memurların hizmete alınmalarında, sınıflar içinde ilerlemelerinde ve görevlerine son verilmesinde başarı sisteminin uygulanmasını sağlamak

💡 Ezber kodu: "S-K-L" (Sınıflandırma, Kariyer, Liyakat)

Örnek soru: "657 sayılı Kanun'un temel ilkeleri nelerdir?"

"657 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre üç temel ilke vardır: sınıflandırma, kariyer ve liyakat. Bence itfaiyecilik açısından en önemlisi liyakattir. Çünkü bu meslekte bir insanın hayatı, görevi yapan kişinin yeterliliğine bağlıdır."

Madde 4: İstihdam Şekilleri

Kamu hizmetleri dört istihdam şekliyle yürütülür:

Memur
Sözleşmeli personel
Geçici personel
İşçi

Memur, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli görevleri ifa eden kişidir.

💡 Ezber kodu: "Memur Sözleşme Geçici İşçi", yani "M-S-G-İ"

Madde 48: Memurluğa Alınacaklarda Aranacak Genel Şartlar

Başlıca şartlar:

Türk vatandaşı olmak
18 yaşını tamamlamış olmak
Kamu haklarından mahrum bulunmamak
Kanunda sayılan suçlardan hükümlü bulunmamak
Erkek adaylar için askerlik durumu itibarıyla askerlikle ilgisi bulunmamak, askerlik çağına gelmemiş bulunmak veya askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak
Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak
Bölüm 2: Memurun Ödev ve Sorumlulukları

Bu bölüm sözlü sınavda en çok soru gelen bölümdür.

Madde 6: Sadakat

Devlet memurları, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına ve kanunlarına sadakatle bağlı kalmak ve milletin hizmetinde bulunmak zorundadır.

Madde 7: Tarafsızlık ve Devlete Bağlılık

Devlet memurları:

Siyasi partilere üye olamaz.
Belli bir siyasi partinin, kişinin veya zümrenin yararını ya da zararını hedef tutan bir davranışta bulunamaz.
Görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayırımı yapamaz.
Siyasi ve ideolojik amaçlı beyanda ve eylemde bulunamaz.

🚒 İtfaiyeyle bağlantısı: Bir itfaiyeci, yangına müdahale ederken evin kime ait olduğuna, sahibinin siyasi görüşüne ya da inancına bakmaz. Bu madde, mesleğin özüdür.

Madde 8: Davranış ve İşbirliği

Devlet memurları, resmî sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadır. Memurlar, hizmetin gerektirdiği hallerde işbirliği içinde çalışırlar.

🚒 İtfaiyeyle bağlantısı: İtfaiye bir ekip işidir. Yangın yerinde işbirliği yapamayan bir itfaiyeci, hem kendini hem de ekibini tehlikeye atar.

Madde 11: Amirin Emri ve Kanuna Aykırı Emir

Bu, sözlü sınavın en klasik sorularından biridir.

Devlet memurları, amirlerinin verdiği emirleri yerine getirmekle yükümlüdür.
Memur, amirinden aldığı emri Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı emri verene bildirir.
Amir emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse emir yerine getirilir. Bu durumda sorumluluk emri verene aittir.
Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilmez. Yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.

Örnek soru: "Amiriniz size mevzuata aykırı bir emir verirse ne yaparsınız?"

"657 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre, emri mevzuata aykırı görürsem yerine getirmem ve bu aykırılığı amirime bildiririm. Amirim emrinde ısrar eder ve emri yazılı olarak yenilerse emri yerine getiririm. Bu durumda sorumluluk emri verene ait olur. Ancak konusu suç teşkil eden bir emri hiçbir şekilde yerine getirmem, çünkü suç olan bir emri yerine getiren kişi sorumluluktan kurtulamaz."

💡 Ezber kodu: "Bildir → Yazılı ısrar → Yap → Suçsa asla"

Madde 12: Malzemenin Korunması ve Sorumluluk

Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadır.

🚒 İtfaiyeyle bağlantısı: İtfaiye araçları, hortumlar, solunum cihazları ve koruyucu ekipmanlar... Bu maddenin itfaiyedeki karşılığı, ekipmanın her an kullanıma hazır tutulmasıdır. Bakımı yapılmamış bir solunum cihazı, bir hayata mal olabilir.

Madde 13: Hukuki Sorumluluk

Kişiler, kamu hukukuna ilişkin görevlerle ilgili olarak memurun kusurundan doğan zararlar için memurun kendisine değil, görevli olduğu kurum aleyhine dava açarlar. Kurumun, sorumlu memura rücu hakkı saklıdır.

Madde 15: Basına Bilgi veya Demeç Verme

Devlet memurları, kamu hizmetleri ile ilgili konularda basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç veremez. Bu bilgiler ancak yetkili kılınan kişiler tarafından verilebilir.

🚒 İtfaiyeyle bağlantısı: Büyük bir yangın sonrası olay yerindeki muhabirlerin sorularına bireysel olarak cevap vermek yerine, onları yetkili kişilere yönlendirmek gerekir.

Bölüm 3: Yasaklar
Madde 26: Toplu Hareketler

Devlet memurlarının kamu hizmetlerini aksatacak şekilde toplu olarak görevden çekilmeleri veya görevlerine gelmemeleri ya da toplu olarak görevlerini yavaşlatmaları yasaktır.

Madde 27: Grev Yasağı

Devlet memurlarının grev yapmaları yasaktır. Grev yapılmasını kararlaştıramaz, grevi teşvik edemez.

Madde 28: Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyet Yasağı

Devlet memurları ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunamaz. Ticaret şirketlerinde yönetim kurulu üyesi olamaz, serbest meslek icra edemez. (Kanunda bu yasağın bazı istisnaları düzenlenmiştir.)

Madde 29: Hediye Alma ve Menfaat Sağlama Yasağı

Devlet memurlarının doğrudan veya aracı eliyle hediye istemeleri ve görevleri sırasında hediye kabul etmeleri yasaktır.

Madde 31: Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı

Devlet memurlarının kamu hizmetleriyle ilgili gizli bilgileri, yetkili bakanın yazılı izni olmadıkça açıklamaları yasaktır. Bu yasak, memurluktan ayrıldıktan sonra da devam eder.

💡 Ezber kodu: "Toplu çekilme yok, grev yok, ticaret yok, hediye yok, sır yok" (26 – 27 – 28 – 29 – 31)

Bölüm 4: Aday Memurluk
Madde 54 ve 55: Aday Memurluk
Devlet memurluğuna ilk defa atanacaklar aday memur olarak atanır.
Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz.
Adaylık süresince temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj uygulanır.
Adaylık süresi içinde başarılı olanlar asli memurluğa atanır.

💡 Ezber kodu: "1'den az, 2'den çok olmaz"

Örnek soru: "Göreve ilk başladığınızda statünüz ne olur?"

"657 sayılı Kanun'a göre devlet memurluğuna ilk defa atanacaklar aday memur olarak atanır. Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz. Bu süre içinde temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj aşamalarını başarıyla tamamlayan aday memurlar asli memurluğa atanır."

Bölüm 5: Çalışma Süresi ve İzinler
Madde 99: Haftalık Çalışma Süresi

Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.

🚒 İtfaiyeyle bağlantısı: Hizmetin kesintisiz sürdürülmesi gereken itfaiye gibi birimlerde çalışma, nöbet ve vardiya usulüyle düzenlenir. Bu nedenle bu konuda komisyon "40 saat genel kuraldır, ancak hizmetin özelliğine göre farklı çalışma düzenleri uygulanabilir" şeklinde bir cevap bekler.

Madde 102: Yıllık İzin
Hizmet süresi 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün
Hizmet süresi 10 yıldan fazla olanlar için 30 gün

💡 Ezber kodu: "10 yıla kadar 20, 10'dan sonra 30"

Madde 104: Mazeret İzinleri

Başlıca mazeret izinleri:

Babalık izni: Eşinin doğum yapması hâlinde 10 gün
Evlilik ve ölüm izni: Memurun kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba veya kardeşinin ölümü hâlinde 7 gün
Doğum izni: Kadın memura doğumdan önce ve sonra kanunda belirtilen sürelerde izin verilir.

💡 Ezber kodu: "Baba 10, evlilik ve vefat 7"

Bölüm 6: Disiplin

Disiplin, 657 sayılı Kanun'dan en çok soru gelen konulardan biridir.

Madde 125: Disiplin Cezaları

Hafiften ağıra doğru beş disiplin cezası vardır:

Uyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
Kınama: Memura, görevinde veya davranışlarında kusurlu sayıldığının yazı ile bildirilmesidir.
Aylıktan kesme: Memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.
Kademe ilerlemesinin durdurulması: Fiilin ağırlık derecesine göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 ila 3 yıl durdurulmasıdır.
Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmadır.

💡 Ezber kodu: "Uyan, Kalk, Ayağa Kalk, Çık!"

Uyan → Uyarma
Kalk → Kınama
Ayağa → Aylıktan kesme
Kalk → Kademe ilerlemesinin durdurulması
Çık → Devlet memurluğundan Çıkarma

Örnek soru: "657 sayılı Kanun'a göre disiplin cezaları nelerdir?"

"657 sayılı Kanun'un 125. maddesine göre hafiften ağıra doğru beş disiplin cezası vardır: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma. Aylıktan kesmede brüt aylığın otuzda biri ile sekizde biri arasında kesinti yapılır. Kademe ilerlemesinin durdurulması ise bir ila üç yıl arasında uygulanır."

Madde 127: Zamanaşımı
Disiplin cezası gerektiren eylemin yetkili disiplin amirlerince öğrenildiği tarihten itibaren:
Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında 1 ay içinde
Devlet memurluğundan çıkarma cezasında 6 ay içinde
disiplin soruşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezası gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren en geç 2 yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

💡 Ezber kodu: "1 ay – 6 ay – 2 yıl"

Madde 129: Savunma Hakkı
Memura isnat edilen hususlar hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.
Soruşturmayı yapanın veya disiplin amirinin savunmaya çağrı yazısında belirttiği süre 7 günden az olamaz.
Belirlenen sürede savunmasını vermeyen memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
Madde 133: Disiplin Cezalarının Özlük Dosyasından Silinmesi
Uyarma ve kınama cezaları uygulandıkları tarihten itibaren 5 yıl sonra,
Diğer cezalar (memurluktan çıkarma hariç) 10 yıl sonra

memurun yazılı başvurusu üzerine, bu süre içindeki davranışları dikkate alınarak sicilden silinebilir.

💡 Ezber kodu: "Hafif cezalar 5, ağır cezalar 10"

Madde 135: İtiraz

Disiplin cezalarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir.

💡 Ezber kodu: "Savunma 7, itiraz 7"

Tüm Ezber Kodları Tek Bakışta
Temel ilkeler (Md. 3): S-K-L
İstihdam şekilleri (Md. 4): M-S-G-İ
Kanuna aykırı emir (Md. 11): Bildir → Yazılı ısrar → Yap → Suçsa asla
Yasaklar (Md. 26-31): Toplu çekilme, grev, ticaret, hediye, sır
Adaylık (Md. 55): 1'den az, 2'den çok olmaz
Yıllık izin (Md. 102): 10 yıla kadar 20, 10'dan sonra 30
Mazeret izni (Md. 104): Baba 10, evlilik ve vefat 7
Disiplin cezaları (Md. 125): Uyan, Kalk, Ayağa Kalk, Çık!
Zamanaşımı (Md. 127): 1 ay – 6 ay – 2 yıl
Savunma ve itiraz (Md. 129, 135): 7 – 7
Sicilden silinme (Md. 133): 5 – 10
İki Haftalık 657 Çalışma Planı

1. Hafta

1. gün: Temel kavramlar (Md. 3, 4, 48)
2. gün: Sadakat, tarafsızlık, davranış (Md. 6, 7, 8)
3. gün: Kanuna aykırı emir (Md. 11) + yüksek sesle anlatım
4. gün: Malzemenin korunması, hukuki sorumluluk, basına demeç (Md. 12, 13, 15)
5. gün: Yasaklar (Md. 26, 27, 28, 29, 31)
6. gün: Haftalık tekrar + ezber kodları
7. gün: Yüksek sesle anlatım provası

2. Hafta

8. gün: Aday memurluk (Md. 54, 55)
9. gün: Çalışma süresi ve izinler (Md. 99, 102, 104)
10. gün: Disiplin cezaları (Md. 125)
11. gün: Zamanaşımı, savunma, sicilden silinme, itiraz (Md. 127, 129, 133, 135)
12. gün: Tüm ezber kodlarının tekrarı
13. gün: Deneme sözlü sınavı: Birinden size rastgele sorular sormasını isteyin.
14. gün: Eksik kalan maddelerin tekrarı

💡 İpucu: 657 sayılı Kanun'un 6. ve 7. maddelerini, Anayasa'nın 128 ve 129. maddeleriyle birlikte çalışın. Bu maddeler birbirinin devamıdır ve komisyon bu bağlantıyı kurabilen adayı fark eder.

657'yi Bilmek, Mesleği Bilmektir

657 sayılı Kanun, ilk bakışta kuru bir mevzuat metni gibi görünebilir. Ama aslında itfaiyeci olarak hayatınızın kurallarını belirler: Amirinizden emir aldığınızda ne yapacağınızı, ekipmanınızı nasıl koruyacağınızı, ne zaman izin alabileceğinizi ve bir hata yaptığınızda hangi süreçlerle karşılaşacağınızı...

Komisyon da 657 sorularıyla tam olarak bunu ölçer: Bu aday, bir kamu görevlisi olmanın sorumluluğunu taşımaya hazır mı?

📘 İtfaiye Mülakat Akademisi kitabımız, 657 sayılı Kanun'un sınavda en çok sorulan maddelerini sade bir dille, itfaiyecilik mesleğiyle ilişkilendirerek anlatıyor. Her madde önce konu anlatımıyla açıklanıyor, ardından komisyonun sorabileceği tarzda örnek sorularla pekiştiriliyor. Kitap, sözlü sınavın diğer üç konusunu (Anayasa, Atatürk İlkeleri ve Mahalli İdareler) da aynı yaklaşımla ele alıyor. Soru bankamızla da 657 başta olmak üzere dört konudan yüzlerce soru üzerinde çalışabilirsiniz.

657 sorularının en büyük zorluğu rakamlardır: 1 ay mı 6 ay mı? 20 gün mü 30 gün mü? 1/30 mu 1/8 mi? Evde rahatça hatırladığınız bu rakamlar, komisyonun karşısında heyecanla birbirine karışabilir.

🎯 Canlı simülasyonlu mülakat alanımızda 657 sorularını gerçek sözlü sınav formatında, rastgele ve takip sorularıyla birlikte yaşıyorsunuz. "Peki amiriniz yazılı olarak ısrar ederse sorumluluk kime ait?", "Kınama cezası sicilden ne zaman silinir?" gibi zorlayıcı sorularla bilginizi test ediyor, her simülasyonun sonunda eksiklerinizi birlikte belirliyoruz.

🎙️ Kanun maddelerini ve rakamları net, akıcı ve kendinden emin bir şekilde ifade etmek, komisyonda güçlü bir izlenim bırakır. Diksiyon analizi hizmetimizle konuşma hızınızı, vurgularınızı ve dolgu kelimelerinizi inceleyerek bilginizi en etkili şekilde aktarmanızı sağlıyoruz.

Sık Sorulan Sorular

İtfaiye sözlü sınavında 657 sayılı Kanun'dan kaç puanlık soru gelir?
Son dönem belediye ilanlarında sözlü sınav dört konudan oluşur ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu bölümü 100 puan üzerinden 25 puan değerindedir.

657 sayılı Kanun'un tüm maddelerini ezberlemem gerekiyor mu?
Hayır. Sözlü sınavda genellikle temel ilkeler, memurun ödev ve sorumlulukları, yasaklar, aday memurluk, izinler ve disiplin konularındaki maddeler sorulur.

657 sayılı Kanun'a göre disiplin cezaları nelerdir?
Hafiften ağıra doğru uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma.

Amir kanuna aykırı emir verirse ne yapılır?
657 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre memur, emri mevzuata aykırı görürse yerine getirmez ve aykırılığı amirine bildirir. Amir emrinde ısrar eder ve emri yazılı olarak yenilerse emir yerine getirilir ve sorumluluk emri verene aittir. Ancak konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilmez.

Memurların yıllık izin süresi ne kadardır?
Hizmet süresi 1 yıldan 10 yıla kadar olanlar için 20 gün, 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür.

Aday memurluk süresi ne kadardır?
Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz.

Son Söz

657 sayılı Kanun'u bir yük olarak değil, mesleğinizin kullanım kılavuzu olarak görün. Bu maddeleri ezberlemek yerine anlamaya ve mesleğinizle ilişkilendirmeye çalıştığınızda, hem sözlü sınavda hem de meslek hayatınızda bu bilgiler size yol gösterecektir.

📘 İtfaiye Mülakat Akademisi: 657'yi itfaiyecilikle ilişkilendiren hazırlık kitabı
📝 Soru Bankası: 657 ve diğer konulardan yüzlerce örnek soru
🎯 Canlı Simülasyonlu Mülakat Alanı: Rastgele ve takip sorularıyla sözlü sınav provası
🎙️ Diksiyon Analizi: Madde numaralarını ve rakamları net ifade etme becerisi

Uyan, Kalk, Ayağa Kalk... ama sınavdan asla çıkma!